Airco schoonmaken

Een airco zuigt in een koelseizoen duizenden kubieke meters lucht aan, en alles wat daarin zweeft blijft ergens achter: stof, pollen, huidschilfers, kookvet en haren van huisdieren. Dat vuil hoopt zich op drie plekken op, en elk daarvan kost je geld.

Op de filters. Een dichtgeslibd filter beperkt de luchtstroom. Het toestel moet dan langer en harder draaien voor hetzelfde resultaat, wat direct vijf tot vijftien procent extra stroom kost. In het uiterste geval zakt de verdampertemperatuur zo ver dat er ijs ontstaat.

Op de verdamper. De lamellen in de binnenunit zijn tijdens het koelen nat van condens. Stof dat daarop neerslaat vormt samen met dat vocht een voedingsbodem voor schimmels en bacteriën. Dat verklaart de muffe geur die veel mensen bij het eerste gebruik van het seizoen ruiken, en het is de reden dat luchtwegklachten soms met airco in verband worden gebracht.

Op de condensor buiten. Bladeren, pluis en zaadpluis tussen de buitenlamellen belemmeren de warmteafgifte. Het toestel kan zijn warmte dan minder goed kwijt, waardoor de compressor harder werkt, meer verbruikt en sneller slijt.

De optelsom: regelmatig reinigen bespaart stroom, verlengt de levensduur, voorkomt de drie meest voorkomende storingen en houdt de binnenlucht schoon. Voor twintig minuten werk per keer is dat een uitzonderlijk goede ruil.

De buitenunit vraagt minder vaak aandacht dan de binnenunit, maar één grondige beurt per jaar, bij voorkeur in het voorjaar voordat het koelseizoen begint, levert direct rendement op.

Schakel eerst de groep uit. Verwijder daarna met de hand of een zachte borstel het grove vuil: bladeren, takjes, zaadpluis en spinrag rond en in de behuizing. Let vooral op de onderzijde, waar zich een laag bladafval kan ophopen die de afvoer van ontdooiwater blokkeert.

Spoel de lamellen door. Gebruik een tuinslang op lage druk. Spuit van binnen naar buiten door de lamellen, dus vanaf de kant waar de ventilator zit naar buiten toe, zodat het vuil dezelfde weg terug gaat als waarlangs het naar binnen kwam. Houd de straal loodrecht op het oppervlak, want schuin spuiten buigt de lamellen om.

Gebruik geen hogedrukreiniger. Dit is de meest gemaakte fout. De lamellen zijn enkele tienden van een millimeter dik en vouwen bij hoge druk plat. Omgebogen lamellen belemmeren de luchtstroom permanent en kosten blijvend rendement; rechtbuigen is met een speciale lamellenkam mogelijk maar tijdrovend en zelden volledig succesvol.

Houd de omgeving vrij. Zorg voor minimaal tien centimeter vrije ruimte aan de achterzijde (aanzuig) en vijftig tot honderd centimeter aan de blaaszijde. Struiken die tegen de unit aan groeien of een schutting op twintig centimeter afstand veroorzaken recirculatie van warme lucht, wat het rendement met vijf tot tien procent verlaagt.

Alles wat het koelcircuit raakt. Drukken meten, koudemiddel aftappen of bijvullen, leidingen losdraaien: dit mag wettelijk alleen door een F-gassen gecertificeerd bedrijf. Zelf een ventiel openen laat koudemiddel ontsnappen, wat een milieudelict is en je fabrieksgarantie ongeldig maakt.

De binnenunit volledig demonteren. Voor een echt grondige reiniging van de ventilatorrol moet de unit van de wand en deels uit elkaar. Dat vraagt kennis van de bevestiging en van de elektrische aansluitingen, en het risico op beschadigde clips of geknelde bedrading is aanzienlijk. Laat dit meelopen in de professionele beurt.

Chemische reiniging onder druk. Monteurs gebruiken schuimreinigers in combinatie met een opvangzak en een lagedrukspuit. Zonder de juiste opvang loopt het vuile schuim je muur en vloer op, en zonder de juiste middelen beschadig je de coating op de lamellen.

Elektrische componenten. Printplaten, condensatoren en aansluitklemmen blijven van je af. Een condensator kan ook na het uitschakelen nog lading vasthouden.

Gebruik je de airco alleen om te koelen, dan is het verstandig hem aan het einde van het seizoen goed achter te laten. Gebruik je hem ook om te verwarmen, dan sla je stap drie en vier over.

Laat de verdamper drogen. Zet het toestel na het laatste gebruik een half uur in ventilatiestand, of gebruik de droog- of self-clean functie. Een droge verdamper in de winter betekent geen schimmelgroei en dus geen muffe geur bij de eerste start in mei.

Reinig de filters een laatste keer en plaats ze schoon en droog terug.

Dek de buitenunit niet volledig af. Dit is een hardnekkig misverstand. Een buitenunit is gebouwd om jaarrond buiten te staan; volledig afdekken houdt vocht vast en trekt ongedierte aan. Een afdekkapje alleen over de bovenzijde, tegen bladafval en sneeuwophoping, is prima; een gesloten hoes is dat niet.

Laat de stroom aan. Veel toestellen hebben een carterverwarming die de compressorolie op temperatuur houdt. Schakel je de groep de hele winter uit, dan lost er koudemiddel op in de koude olie, wat bij het opstarten in het voorjaar schade aan de compressor kan geven. Het verbruik van die verwarming is enkele tientallen watts.

Draai hem in de winter af en toe kort. Zet het toestel eens per maand een kwartier aan, ook in de verwarmingsstand. Dat houdt de afdichtingen soepel en verspreidt de olie door het circuit. Toestellen die maanden stilstaan, hebben meetbaar vaker startproblemen.