Airco op zonnepanelen

De meeste elektrische apparaten in huis hebben een verbruikspatroon dat slecht past bij zonnepanelen. De wasmachine draait 's avonds, de oven om zes uur, de verlichting in de winter. Zonnepanelen leveren juist midden op de dag en vooral in de zomer. Dat mismatch-probleem is precies wat de salderingsregeling ooit moest oplossen.

Een airco is de uitzondering. Zijn vraag piekt op warme, zonnige middagen tussen twaalf en zes uur, in de maanden mei tot en met september. Dat is bijna exact het profiel van de opbrengst van een zonnepaneel. Bovendien versterkt het verband zichzelf: hoe feller de zon, hoe warmer het binnen wordt én hoe meer stroom de panelen leveren.

In de praktijk betekent dit dat een airco op een zomermiddag vrijwel volledig op eigen opwek draait, zonder dat je daar iets voor hoeft te regelen. Zonnestroom wordt namelijk altijd eerst binnen de woning verbruikt; pas wat overblijft gaat het net op. Je hebt dus geen aparte aansluiting, omvormer of schakeling nodig.

Er is één praktisch nadeel: de opbrengst is niet gelijkmatig. Op een bewolkte, benauwde dag van 27 graden kan het airco-verbruik hoog zijn terwijl de panelen maar dertig procent leveren. Gemiddeld over een seizoen valt dat weg, maar het betekent dat je niet letterlijk elke koeluur uit eigen opwek haalt.

Reken van achteren naar voren: eerst het verbruik van de airco, dan de opbrengst per paneel.

Verbruik airco. Gebruik de formule vermogen gedeeld door SEER maal draaiuren. Een 3,5 kW toestel met SEER 7,0 en 500 draaiuren komt op 250 kilowattuur per koelseizoen. In een warme regio met 700 draaiuren wordt dat 350 kilowattuur. Een tweede, kleinere unit in de slaapkamer voegt daar 60 tot 100 kilowattuur aan toe.

Opbrengst per paneel. Een modern paneel van 430 wattpiek levert in Nederland bij een goede oriëntatie (zuid, hellingshoek 30 tot 40 graden) circa 375 kilowattuur per jaar. Op oost-west georiënteerde daken ligt dat ongeveer tien tot vijftien procent lager, maar de opbrengst is gelijkmatiger verdeeld over de dag — wat voor een airco juist gunstig is.

Conclusie voor koelen: één paneel dekt het volledige koelverbruik van één split airco, met marge. Twee panelen dekken een duo-split ruimschoots. Dat is een investering van vier- tot zeshonderd euro per paneel inclusief installatie, waarmee je koelverbruik in feite kosteloos wordt.

Voor verwarmen ligt het anders. Als je de airco ook in het tussenseizoen gebruikt om te verwarmen, komt er 1.000 tot 1.500 kilowattuur bij. Dat vraagt drie tot vier panelen extra. Belangrijke kanttekening: die verwarmingsvraag valt in de wintermaanden, wanneer een paneel maar twintig tot dertig procent van zijn zomeropbrengst levert. Je dekt de jaarbalans, maar niet het moment.

De salderingsregeling maakte het jarenlang financieel onverschillig of je zonnestroom zelf verbruikte of teruleverde: beide leverden hetzelfde op. Nu die regeling is afgebouwd, is dat niet meer zo. De vergoeding voor teruggeleverde stroom ligt aanzienlijk lager dan de prijs die je betaalt voor stroom die je afneemt, waarbij het precieze verschil per leverancier en contract varieert.

Het gevolg: zelf verbruiken is nu duidelijk voordeliger dan terugleveren. Elke kilowattuur die je airco op een zomermiddag uit eigen opwek haalt, bespaart je de volle inkoopprijs, terwijl diezelfde kilowattuur teruggeleverd maar een fractie daarvan zou opleveren.

Dat maakt de combinatie airco plus zonnepanelen financieel juist aantrekkelijker dan voorheen. Waar een airco vroeger geen invloed had op het rendement van je panelen, verhoogt hij nu je eigen verbruik precies op de uren met de hoogste opwek, en daarmee het rendement per paneel.

Voor huishoudens met zonnepanelen die twijfelen over een airco is dit een relevant argument: het marginale koelverbruik kost in de praktijk weinig tot niets, terwijl het comfort aanzienlijk is. De investering zit dus vrijwel volledig in de aanschaf, niet in het gebruik.

Gebruik je de airco ook als warmtepomp, dan verschuift het plaatje. In december en januari levert een zonnepaneel in Nederland ongeveer tien tot vijftien procent van zijn juli-opbrengst, terwijl de verwarmingsvraag dan juist maximaal is. Je dekt de jaarbalans dus wel met extra panelen, maar niet het moment: in de winter neem je af van het net en in de zomer lever je terug.

Met de afgebouwde saldering betekent dat een reëel prijsverschil. Toch blijft de rekensom gunstig: verwarmen met een airco met SCOP 4,5 kost bij 28 cent per kilowattuur circa 6,2 cent per kilowattuur warmte, tegenover grofweg 13 tot 15 cent per kilowattuur warmte bij een HR-ketel op gas van 1,45 euro per kuub. De airco blijft dus ruimschoots goedkoper, ook zonder dat de zon meewerkt.

De meest voordelige strategie is daarom: koelen volledig op eigen opwek, en verwarmen in het tussenseizoen (maart tot mei en september tot november), wanneer er nog redelijke zonopbrengst is én de SCOP van de airco op zijn hoogst ligt. In de diepe winter neemt de cv-ketel of een andere hoofdverwarming het over.

Groepenkast en netaansluiting. Zonnepanelen en een airco belasten allebei je aansluiting. Bij een enkelfasige aansluiting van 1x35A met een grote omvormer en een zware airco kun je tegen grenzen aanlopen. Laat dit door een installateur beoordelen; in de meeste woningen is er ruim voldoende marge, maar bij een combinatie met laadpaal en warmtepomp is een check verstandig.

Buitenunit en panelen op hetzelfde dak. Plaats de buitenunit niet direct onder of tussen de panelen: de warme uitblaaslucht verhoogt de paneeltemperatuur, en elk graad boven de 25 graden kost ongeveer 0,3 tot 0,4 procent opbrengst. Houd minstens anderhalve meter afstand of plaats de unit aan de andere dakzijde.

Slim aansturen. Veel airco's hebben een wifi-module en een app met timerfunctie. Gebruik die om de woning al vanaf het middaguur voor te koelen, wanneer de opbrengst het hoogst is, in plaats van pas om vijf uur als je thuiskomt. De koelte die je overdag in de constructie opslaat, houdt de avond aangenaam zonder dat het toestel dan nog vol moet draaien.

Meet je werkelijke verbruik. Een slimme meter met een energie-app of een aparte tussenmeter op de airco-groep laat zien hoeveel je werkelijk verbruikt en hoeveel daarvan uit eigen opwek komt. Dat is nuttiger dan elke schatting, en het maakt zichtbaar of het toestel goed is ingeregeld.